Notatnik — Labirynt szczęścia

Przegląd tygodnia 41: pięć nowych filmów

11 października 2026

Pięć krótkich filmów z tego tygodnia, w kolejności, w jakiej się ukazały. Źródła, jak zwykle, w opisach — razem z listą tego, co dopowiadam od siebie.

Szczur, któremu zniszczono neurony dopaminowe, nadal lubi smak cukru — ale sam nie je. Bez karmienia zagłodziłby się obok pełnej miski. Dopamina odpowiada więc głównie za chcenie, nie za przyjemność, a w nałogu chcenie potrafi rosnąć latami, podczas gdy przyjemność często słabnie. Palacz odpala papierosa, który już mu nie smakuje. Przy przewijaniu bywa podobnie — i tak, ja też próbuję cię tu zatrzymać.

youtube.comJuż nie cieszy, a i tak ciągnie?Labirynt szczęścia

Im więcej partnerów przed ślubem, tym częstszy rozwód — w danych z USA tak samo u kobiet i u mężczyzn. Najprostsze wyjaśnienie znalazłem w metaanalizie z udziałem ponad 50 tysięcy osób: im lepsze alternatywy ktoś widzi, tym słabiej się angażuje. Czy kolejne przygody same uczą, że następny partner znajdzie się łatwo? To już hipoteza badaczy, nikt jej jeszcze nie zmierzył.

youtube.comWięcej partnerów, częstszy rozwód. Dlaczego?Labirynt szczęścia

Co boli bardziej: zdrada ciałem czy sercem? W klasycznym badaniu z 1992 roku zdradę fizyczną wskazało 60 procent mężczyzn, a więź emocjonalną partnera z kimś innym — 83 procent kobiet. Na próbie prawie 64 tysięcy dorosłych kierunek się powtórzył, ale różnica zrobiła się mniejsza: 54 procent wobec 35. Jest też metaanaliza o przeciwnym wniosku: że reagujemy na zdradę raczej podobnie.

youtube.comZdrada ciałem czy sercem? Co boli bardziej?Labirynt szczęścia

Siwy facet z kasą mówi, że feministki same wybrały samotność; feministka — że tacy faceci chcą tylko młodszych. Każde widzi kawałek prawdy, tylko z przeciwnego końca rynku. W Polsce wyższe wykształcenie ma 54,5 procent kobiet w wieku 25–34 lat i 36,3 procent mężczyzn, a preferencja, żeby partner był wyżej, nikomu nie zniknęła. Na górze robi się więc ciasno.

youtube.comSiwy facet z kasą vs feministka. Kto ma rację?Labirynt szczęścia

Na koniec tygodnia najbardziej niewdzięczny temat: lewak czy prawak. Oba zarzuty w czymś trafiają — prawica wypada średnio bardziej poukładana, lewica bardziej współczująca — ale metaanaliza 51 eksperymentów na ponad 18 tysiącach osób pokazuje, że obie strony oceniają te same dane równie stronniczo. A różnica w budowie mózgu, o której krążą nagłówki, to w przeliczeniu objętość 157 ziaren sezamu wobec 156.

youtube.comLewak czy prawak? Nauka wskazuje kogoś groźniejszegoLabirynt szczęścia

Na koniec dwie rzeczy, które obowiązują przy każdym z tych filmów. Żaden nie jest poradą — ani medyczną, ani terapeutyczną; jeśli używka albo ekran przejmują kontrolę, są bezpłatne telefony zaufania: 800 199 990 (uzależnienia, codziennie 16–21) i 801 889 880 (uzależnienia behawioralne, codziennie 17–22). Druga rzecz: wszystkie liczby to średnie z dużych grup, często z USA — nie opis konkretnej osoby i nie wyrok.

#dopamina #związki #polaryzacja

Link do wpisu →

Przegląd tygodnia 40: cztery nowe filmy

4 października 2026

Trzy z czterech należą do jednego wątku — doboru partnera i tego, co utrzymuje parę razem. Między nie wpadł jeden film o sztucznej inteligencji. Kolejność jak zwykle taka, w jakiej się ukazały.

Logowanie